----------------------------------------++++++++++
ELWRO 800 Junior homepage === http://free.ngo.pl/elwro/
(C) Copyright by Powolniak (onslow_@gdansk.cc)
----------------------------------------++++++++++

Spis punktow

1. WIADOMOSCI OGOLNE

Model ośmiobitowego komputera osobistego Elwro 800 Junior został opracowany przez pracowników Instytutu Automatyki Politechniki Poznańskiej w Poznaniu oraz przez pracowników Instytutu Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów we Wrocławiu. Był to kolejny przedstawiciel rodziny Elwro 800, po komputerze Elwro 800, zgodnym z IBM PC (nigdy nie produkowanym na szerszą skalę).

Komputer ten był opracowywany z myślą o zastosowaniu go w polskich szkołach. Projekt jako najlepszy z zaprezentowanych Ministerstwu Oświaty i Wychowania zdobył sobie uznanie tego resortu i został zaakceptowany jako polski komputer szkolny (inną propozycją komputera szkolnego był Elwro 700 Solum, eksponowany na Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1985r., jednak nie zyskał on zbyt pochlebnych opinii, podobnie jak komputer Meritum).

Elwro 800 Junior został wyposażony w 8-bitowy mikroprocesor Z80A (lub jego odpowiednik U880 produkowany w byłym NRD). Ma on stronicowaną pamięć operacyjną, kolorową grafikę, prosty generator dźwięku, pakiet lokalnej sieci komputerowej, sterownik pamięci na dyskach elastycznych, łącze magnetofonowe oraz dodatkowe układy wejścia-wyjścia.

W jednym z trybów pracy jest on w pełni zgodny z bardzo popularnym w latach osiemdziesiątych komputerem domowym ZX Spectrum 48kB. Zgodność ta jest tak daleko posunięta, że powielono również błędy znajdujące się w ROM-ie ZX Spectrum. Format zapisu informacji na taśmie i adresy urządzeń zewnetrznych są w obu komputerach identyczne. Zapewnia to Elwro 800 Junior dostęp do znacznej bibloteki oprogramowania dostępnego dla Spectrum.

Pamięć stała zajmuje 24kB. W pamięci tej umieszczone jest oprogramowanie podstawowe, w tym: interptreter języka Basic, program edytora, część dyskowego systemu operacyjnego oraz programy sterujące magnetofonem kasetowym, komputerową siecią lokalną oraz drukarką graficzną.

Elwro 800 Junior może współdziałać z pamięcią na dyskach elastycznych. Sterownik zapewnia obsługę dwóch napędów dyskowych 5 1/4". Zapis na dyskietkach jest dokonywany z podwójną gęstością, pojemność jednej dyskietki w zależności od stosowanego napędu wynosi 175...800 kB. Stacje dysków montowane w pierwszej serii pochodzą z importu, glównie z Węgier i NRD. Elwro 800 Junior jest wyposażony w dyskowy system operacyjny o nazwie CP/J (CPO8) , który jest w pelni zgodny z systemem CP/M wersja 2.2. Może więc używać wielu programów narzędziowych i użytkowych.

Kontaktronowa klawiatura sklada się z 58 klawiszy. W trybie pracy zgodnym z ZX Spectrum słowa kluczowe języka Basic są wprowadzane przez naciśnięcie pojedynczego klawisza, ale Elwro 800 Junior ma również możliwość wprowadzania słów kluczowych litera po literze. Bezpośrednio z klawiatury można wprowadzać polskie litery.

Możliwe są trzy tryby wyświetlanla na ekranie: dwa znakowe i jeden graficzny wysokiej rozdzielczości. W trybie znakowym na ekranie mogą być wywietlane 24 linie po 32 lub po 64 znakl w każdej. W trybie wysokiej rozdzielczości ekran jest podzielony na 192 punkty w pionie i 256 punktów w poziomie. Obraz może być 16-kolorowy i może migotać.

Elwro 800 Junior ma dwa gniazda, do których można dołączyć monitory. Jego wyjście pozwala na dołączenie monitora kolorowego w systemie SECAM. Natomiast drugie wyjście umożliwia podłączenie monochromatycznego monitora (np. Neptun 156) lub, przez modulator, telewizora czarno-białego.

Do Elwro 800 Junior, przez wbudowane łącze równoległe o standardzie Centronics i szeregowe RS 232C, można podłączyć drukarkę znakową lub graficzną, manipulator drążkowy, pióro świetlne, myszkę i wiele innych urządzeń. Otwarta struktura sprzętowa pozwala na łatwą rozbudowę systemu o kolejne bloki funkcjonalne. Program obsługujący lokalną sieć komputerową rezyduje w EPROM. Dzięki niemu oraz odpowiednim łączom możliwe jest podłączenie kilkudziesięciu komputerów Elwro 800 Junior, a nawet współpraca z profesjonalnym komputerem ELWRO 800. Jest to bardzo istotne z punktu widzenia zastosowań szkolnych. Praca komputerów w sieci pozwala na korzystanie przez wszystkie jednostki ze wspólnych zasobów, np. drukarek czy szybkich pamięci zewnętrznych. W sieci możliwe jest przesyłanie obrazów, programów lub określonych obszarów pamięci operacyjnej między połączonymi komputerami, z zachowaniem odpowiednio wybranych priorytetów oraz kierunków transmisji.

Z myślą o szkole komputer Elwro 800 Junior został wyposażony w wyjście pozwalające na dołączenie do jednego magnetofonu kilkudziesięciu komputerów. Dzięki temu jest możliwe jednoczesne ładowanie programu z jednego magnetofonu do wszystkich podłączonych w ten sposób komputerów. W 1986 r. cena podstawowego zestawu Elwro 800 Jr kształtowała się na poziomie 100 000 zł. Natomiast za zestaw ze stacją dysków oraz drukarką trzeba było zapłacić około 800 000 zł. Do końca 1986 roku planowano wyprodukować 500 sztuk tych komputerów. W następnym roku miało ich być 5000, a produkcja docelowa miała wynieść 30000 sztuk rocznie. Jak wiadomo, zakończyło się jedynie na planach.

2. BUDOWA

Zasadniczym elementem mikrokomputera ELWRO 800 Junior jest jednostka centralna wraz z klawiaturą. Po przyłączeniu do niej urządzenia wizyjnego, którym moze być monitor kolorowy lub monochromatyczny, uzyskujemy zestaw stanowiący minimalną konfigurację niezbędną do poprawnej pracy mikrokomputera. Rozbudowa mikrokomputera może odbywać się przez przyłączanie następujących urządzeń zewnętrznych:

Dodatkowo, ELWRO 800 Junilor jest wyposażony w gniazda umożliwiające połączenie wielu mikrokomputerów w sieć JUNET oraz w gniazdo do przyłączenia grupy mikrokomputerów typu ZX Spectrum.

W skład jednostki centralnej mikrokomputera Elwro 800 Junior wchodzą następujące bloki funkcjonalne:


Oto charakterystyka poszczególnych bloków funkcjonalnych jednostki centralnej mikrokomputera.

Mikroprocesor Z80A był w latach osiemdziesiątych najczęściej stosowanym na świecie mikroprocesorem ośmiobitowym. Był on stosowany na przykład w mikrokomputerach ZX Spectrum oraz Amstrad/Schneider. Szeroki zakres zastosowań tego mikroprocesora wynika z jego dużej efektywności osiągniętej głównie dzięki rozbudowanej liście rozkazów. Mikroprocesor ten jest częściowo zgodny z mikroprocesorem Intel 8080, którego odpowiednik był produkowany w Polsce. Zgodność ta polega na tym, że kazdy program w języku wewnętrznym mikroprocesora Intel 8080 moze być wykonany przez mikroprocesor Z80A, choć nie odwrotnie.

Pamięć operacyjna mikrokomputera ELWRO 800 Junior jest pamięcią stronicowaną o łącznej pojemności 88kB, w tym 64kB RAM oraz 24kB EPROM. Ze względu na ograniczenie rozmiaru przestrzeni adresowej mikroprocesora Z80A do 64kB wprowadzono układ sterowania pamięcią operacyjną, którego zadaniem jest automatyczne, dynamiczne przełączanie stron. Układ ten umozliwia włączenie do pracy 64kB RAM lub 48kB RAM i 16kB EPROM.

Klawiatura mikrokomputera ELWRO 800 Junior może pracować w dwóch trybach. W pierwszym trybie przyjmowanym automatycznie po włączeniu lub wyzerowaniu mikrokomputera, klawiatura działa podobnie jak klawiatura mikrokomputera ZX Spectrum. W tym trybie zachowano podstawową zasadę pracy klawiatury mikrokomputera ZX Spectrum, czyli jednoklawiszową realizację słów kluczowych interpretera języka Basic. Aktywne są trzy grupy klawiszy: klawisze alfanumeryczne, sterujące kursorem oraz funkcyjne.

Drugi tryb pracy klawiatury jest stosowany w systemie operacyjnym CP/J. W tym trybie klawiatura umożliwia wprowadzanie dużych i małych liter pełnego alfabetu polskiego, znaków specjalnych, semigraficznych oraz sterujących. Małe litery oraz cyfry uzyskuje się przez wciśnięcie odpowiednich klawiszy literowych lub cyfrowych. Wielkie litery uzyskuje się przez łączne naciśnięcie klawisza litery oraz jednego z klawiszy ALT lub SHIFT, umieszczonych symetrycznie po bokach klawisza spacji.

Wciśnięcie klawisza SHIFT LOCK daje w odniesieniu do klawiszy literowych (ale nie cyfrowych) taki sam efekt jak wciśnięcie i trzymanie klawisza SHIFT. Ponowne wciśnięcie klawisza SHIFT LOCK kasuje jego funkcję. Łączne wciśnięcie klawisza cyfrowego i klawisza SHIFT umożliwia uzyskanie znaku napisanego na górnej części klawisza. Natomiast łączne wciśnięcie klawiszy z najwyższego rzędu klawiatury (z wyjątkiem klawiszy ESC, DEL i BS) i klawisza ALT pozwala na uzyskanie znaków semigraficznych. Znaków tych jest czternaście i umożliwiają one tworzenie prostych rysunków, ramek, podkreśleń itp. Znaki sterujące uzyskuje się przez łączne naciśnięcie klawisza CTRL i klawisza literowego. Znaki te są często używane w systemie operacyjnym CP/J.

Układ grafiki zapewnia rozdzielczość 256 na 192 punkty na ekranie, przy zestawie szesnastu kolorów oraz atrybutu migotania. Układ ma dwa wyjścia sprzętowe, przewidziane do jednoczesnego przyłączenia dwóch monitorów. Jedno wyjście, w standardzie RGB, umożliwia przyłączenie monitora kolorowego, na przykład Neptun 557 produkcji polskiej. Drugie wyjście - małej częstotliwości - pozwala na uzyskanie szesnastu odcieni szarości na ekranie czarno-białego (czarno-zielonego) monitora, na przykład Neptun 156. W niektórych modelach zastosowano także trzecie wyjście, przewidziane do przyłączania odbiornika telewizyjnego (obraz monochromatyczny).

Układ grafiki pracuje w dwóch trybach - graficznym oraz znakowym. W trybie graficznym jest możliwy dostęp do pojedynczych punktów ekranu, dzięki czemu można tworzyć złożone rysunki oraz okienka do równoczesnego wyświetlania na ekranie kilku obrazów o mniejszym formacie. W trybie znakowym, przewidzianym do wyświetlania tekstów, jest możliwe stosowanie dwóch standardowych formatów: 24 wiersze po 32 znaki oraz 24 wiersze po 64 znaki. W obu formatach jest dostępny pełny zestaw małych i dużych liter polskich. Dla każdego miejsca na ekranie we wszystkich trybach pracy można zdefiniować kolor tła i atramentu. Można także ustalać kolor obrzeża (ramki - border) ekranu.

Układ generatora dźwięku pozwala na uzyskiwanie dźwięków w zakresie dziesięciu oktaw. Jest to prosty generator o sterowanej programowo częstotliwości. Dźwięk jest uzyskiwany przez cykliczne zmiany stany bitu D4 portu o adresie 254 (#FE). Sygnał z wyjścia portu jest przekazywany przez wzmacniacz do głośnika monitora ekranowego. Bity D0 do D2 portu o adresie #FE zawierają kod koloru ramki ekranu. Poza tym kod koloru ramki jest zapamiętany w komórce systemowej o adresie #D078 na bitach D0 - D2 (uwaga dla programistów: podczas sterowania generatorem należy utrzymywać stałe wartości bitów D0 - D2, aby nie powodować przykrego dla użytkownika migotania ramki ekranu.

Jednostka sterująca lokalnej sieci mikrokomputerowej JUNET umożliwia wymianę informacji między mikrokomputerami ELWRO 800 Junior. Realizuje ona transmisję szeregową za pomocą trzech par przewodów. Pierwszą parą przewodów jest transmitowany sygnał zegarowy, synchronizujący pracę wszystkich mikrokomputerów w sieci. Jest on generowany przez jeden mikrokomputer wybrany podczas instalowania sieci. Drugą parą przewodów są transmitowane informacje. Trzecia para przewodów słuzy do sygnalizowania stanu zajętości sieci. Linia zajętości jest aktywna tylko podczas fizycznej transmisji. Transmisja jest synchroniczna i odbywa się z szybkością 55 kilobitów/s. Jednostka sterująca magnetofonem kasetowym umożliwia zastosowanie go jako pamięci zewnętrznej. Można używać w tym celu standardowych magnetofonów kasetowych lub magnetofonów przystosowanych do zapisu danych cyfrowych (np. MK433 DATA RECORDER). W przeciwieństwie do mikrokomputera ZX Spectrum, do którego magnetofon jest przyłączany przez wyjście słuchawkowe, do mikrokomputera ELWRO 800 Junior magnetofon jest przyłączany przez wyjście służące do przegrywania. Dzięki temu uzyskano uniezależnienie poziomu sygnału od położenia potencjometrów regulujących siłę głosu i barwę dźwięku magnetofonu oraz od typu magnetofonu. Rozwiązanie to zmniejsza istotnie liczbę błędów transmisji do i z magnetofonu. Jednostka sterująca magnetofonem kasetowym ma równiez drugie wyjście pozwalające na jednoczesne przyłączanie do niego kilkunastu mikrokomputerów ZX Spectrum przez jch złącza magnetofonowe. Takie połączenie mogło być stosowane w klasach szkolnych posiadających oba typy mikrokomputerów. Dzięki temu program dydaktyczny moze być rozsyłany z mikrokomputera ELWRO 800 Junior jednocześnie do wielu stanowisk wyposażonych w mikrokomputery ZX Spectrum. Standardowa szybkość takiej transmisji odpowiada szybkości transmisji z magnetofonu kasetowego. Natomiast jakość takiej transmisji jest zdecydowanie lepsza, ponieważ nie zależy ona od jakości magnetofonu, ustawienia głowic itd.

Układ wejścia/wyjścia równoległego, w który jest wyposażony mikrokomputer ELWRO 800 Junior, umożliwia przyłączanie do niego drukarki, manipulatora drążkowego, myszki, pióra świetlnego oraz niestandardowych urządzeń sterowanych cyfrowo. Złącze drukarkowe mikrokomputera ma standard CENTRONICS (Amphenol 36), dzięki czemu jest możliwa współpraca mikrokomputera ELWRO 800 Junior z większością dostępnych drukarek, między innymi z drukarką typu D100 produkcji polskiej. Złącze jest połączone z portami układu transmisji równoległej MCY 7855.
Rozkład sygnałów na złączu równoległym mikrokomputera Elwro 800 Junior
123456789101112131415161718
PC2PB0PB1PB2PB3PB4PB5PB6PB7PC7







192021222324252627282930313233343536
GNDGNDGNDGNDGNDGNDGNDGNDGNDGND






GND

Adresy portów układu MCY-7855
port PAport PBport PCport RS
#DF#DE#DD#DC

Mikrokomputer Elwro 800 Junior jest także wyposażony w złącze szufladowe 9-stykowe, zgodne z standardem RS-232-C. Złącze jest także połączone z układem MCY 7855 (?!?). Stan urządzenia przyłączonego do złącza może być sprawdzany programowo przez odczytanie portu o adresie 31 (#1F). Joystick przyłączony do gniazda jest programowany w standardzie KEMPSTON.
Rozkład sygnałów na złączu
Numer_styku123456789
Nazwa stykuPA3PA2PA1PA0PA5PA4VccGND
JoystickGóraDółLewoPrawo
Fire


MyszkaH_1H_2V_1V_2S_2S_1VccGNDS_3

Jednostka sterująca pamięcią na dyskach elastycznych została wykonana w postaci dodatkowego pakietu umieszczonego wewnątrz obudowy mikrokomputera. Jednostka sterująca umożliwia pracę z dwoma napędami dysków 5,25 cala. Zapis na dyskietkach jest dokonywany z podwójną gęstością (metodą MFM). W zalezności od typu napędów dyskowych, pojemność pojedynczej dyskietki wynosi od 146 do 710kB. W uproszczonej, bezdyskowej wersji mikrokomputera istnieje możliwość rezygnacji z zamontowania jednostki sterującej pamięcią na dyskach elastycznych.

Do jednostki sterującej jest przyłączana stacja dysków elastycznych zawierająca dwa napędy dyskowe oraz zasilacz. Nośnikiem informacji pamięci na dyskach elastycznych jest dyskietka, która podczas pracy obraca się z szybkością około 300 obr/min. Informacje na dyskietce są zapisywane na wspólśrodkowych okręgach, zwanych ściezkami. Kazda ścieżka jest podzielona na dziewięć sektorów o pojemności 512 bajtów. Sektor stanowi najmniejszą jednostkę fizycznej wymiany informacji między jednostką centralną mikrokomputera a stacją dysków.

3. SIEC JUNET

Siec lokalna mikrokomputerów ELWRO 800 Junior o nazwie JUNET umozliwia współpracę kilkudziesięciu mikrokomputerów. Dzięki sieci jest możliwe przesyłanie informacji pomiędzy mikrokomputerami oraz wspólne korzystanie z pamięci dyskowych i drukarek przez wiele mikrokomputerów. W skrajnym przypadku jedna drukarka i jedna para dysków obsługuje calą klasę zlożoną z kilkunastu mikrokomputerów.

Sieć JUNET charakteryzuje architektura typu "wspólna magistrala". Dołączanie do sieci kolejnych mikrokomputerów nie wymaga modyfikacji mikrokomputerów uprzednio włączonych do sieci. Szybkość transmisji w sieci wynosi 55 kilobitów/s. Mikrokomputery dołączone do sieci są identyfikowane przez adresy sieciowe, będące liczbami z zakresu 1- 255. Adresy te są nadawane mikrokomputerom przez producenta.

Adresy sieciowe dzielimy na adresy indywidualne i grupowe. Adres indywidualny, będący liczbą z zakresu 1- 63, jednoznacznie identyfikuje mikrokomputer w sieci. Adres grupowy natomiast, będący liczbą z zakresu 64 - 255, identyfikuje więcej niż jeden mikrokomputer w sieci. Szczególne znaczenie ma tu adres 255, zwany adresem rozpływowym, identyfikujący wszystkie mikrokomputery w sieci. Związek między adresami grupowymi i indywidualnymi jest dany wzorem: [(adr-gr) AND (#3F)] OR (adr-ind) = adr-ind

gdzie:
adr-gr - adres grupowy,
adr-ind - adres indywidualny,
AND - iloczyn logiczny,
OR - suma logiczna.

Ze względu na uprawnienia do korzystania z sieci wyróżniono mikrokomputer nauczycielski i mikrokomputery uczniowskie. Mikrokomputer nauczycielski ma adres indywidualny z zakresu 1 - 15. Jest on wyposażony w drukarkę i stację dysków. Jeżeli jego adres indywidualny jest równy jeden, to udostępnia on swoje zasoby (dyski i drukarkę) wszystkim mikrokomputerom uczniowskim pracującym w sieci, niezależnie od tego, czy są one wyposażone w "prywatne" dyski czy nie. Jeśli jego adres indywidualny jest różny od jeden, to udostępnia on swoje zasoby tylko mikrokomputerom uczniowskim bezdyskowym. Standardowo mikrokomputer nauczycielski ma adres równy jeden. Z mikrokomputera nauczycielskiego mozna przesyłać informacje do dowolnego mikrokomputera uczniowskiego, do grupy mikrokomputerów uczniowskich lub do wszystkich mikrokomputerów jednocześnie. Można także kopiować zawartość pamięci operacyjnej i ekranu dowolnego mikrokomputera uczniowskiego bez wiedzy jego użytkownika. Umożliwia to kontrolę pracy uczniów przez nauczyciela :(

Mikrokomputery uczniowskie mają adresy indywidualne z zakresu 16 - 63. Mogą one posiadać prywatne stacje dysków i drukarki lub mogą być ich pozbawione. Mikrokomputery uczniowskie mają ograniczone uprawnienia do korzystania z sieci w porównaniu z mikrokomputerem nauczycjelskim. Nie można z nich wysyłać informacji do kilku mikrokomputerów jednocześnie ani kopiować zawartrości pamięci operacyjnej i ekranu innego mikrokomputera. Można natomiast przesyłać komunikaty do dowolnego mikrokomputera i zdalnie korzystać z dysków i drukarki mikrokomputera nauczycielskiego.

4. SOFTWARE

Pełne wykorzystanie cech sprzętowych mikrokomputera ELWRO 800 Junior jest możliwe dzięki bogatemu oprogramowaniu systemowemu, narzędzjowemu i użytkowemu. Mikrokomputer ten może pracować w dwóch trybach: w trybie Spectrum i w trybie CP/J. Oprogramowanie rezydujące w EPROM zawiera edytor, interpreter języka Basic oraz programy sterujące standardowymi urządzeniami zewnętrzymi.

Interpreter języka Basic, edytor oraz programy obsługi magnetofonu kasetowego są w pełni zgodne z odpowiadającymi im programami mikrokomputera ZX Spectrum. Także format zapisu informacji na taśmie magnetofonowej oraz wewnętrzne adresy są w pełni identyczne w mikrokomputerach ELWRO 800 Junior i ZX Spectrum. Zatem wszystkie programy napisane dla mikrokomputera ZX Spectrum mogą być bez żadnych przeróbek wczytywane z magnetofonu kasetowego i wykonane na ELWRO 800 Junior. Dotyczy to zarówno programllw w Basicu, jak i programów w języku wewnętrznym mikroprocesora Z80A. Użytkownicy ELWRO 800 Junior mogą zatem bez przeszkód korzystać z bardzo bogatej biblioteki oprogramowania mikrokomputera ZX Spectrum. Ponadto, dowolne programy w Basicu lub języku wewnętrznym przechowywane standardowo na taśmie magnetofonowej, po wczytaniu z magnetofonu mogą zostać zapisane na dysku elastycznym. Ułatwia to istotnie korzystanie z nich i kilkudziesięciokrotnie przyspiesza wyszukiwanie i ładowanie programów.

W porównaniu z interpreterem Basicu mikrokomputera ZX Spectrum, interpreter w mikrokomputerze ELWRO 800 Junior dopuszcza dodatkowo używanie polskich liter dostępnych na klawiaturze i ekranie, korzystanie z pamięci dyskowych oraz sieci lokalnej JUNET. Ponadto w interpreterze tym przewidziano możliwość współpracy z profesjonalną drukarką mozaikową. Mikrokomputer ELWRO 800 Junior jest wyposażony w dyskowo-sieciowy system operacyjny CP/ J, który od strony użytkowej jest w pełni zgodny z systemem CP/M 2.2. Jak wiadomo CP/M był najbardziej rozpowszechnionym na świecie systemem operacyjnym ośmiobitowych mikrokomputerów osobistych, posiadającym ogromną bibliotekę oprogramowania narzędziowego i użytkowego, ocenianą na około 15000 programów. Należy przy tym podkreślić, ze niezależnie od tego, czy mikrokomputer ELWRO 800 Junior jest w wyposażony w pamięci dyskowe, czy nie, po włączeniu do sieci JUNET może on, poza paroma wyjątkami, w pełni wykorzystywać oprogramowanie dyskowe. W przypadku mikrokomputera bezdyskowego system operacyjny CP/J automatycznie zamienia odwołania dyskowe z oprogramowania narzędziowego i użytkowego na odpowiednie odwołania sieciowe i realizuje przez sieć transmisję z dysków wspólnych. Problemy synchronizacji żądań dostępu do sieci i zasobów wspólnych są rozwiązane w systemie CP/J w sposób niewidoczny dla użytkownika. Użytkownik bezdyskowego mikrokomputera ELWRO 800 Junior ma więc takie same możliwości pracy jak użytkownik mikrokomputera wyposażonego w dyski indywidualne. Natomiast koszt budowy laboratorium mikrokomputerowego z siecią JUNET jest znacznie zredukowany.

Oprogramowanie systemowe rezydujące oraz system operacyjny CP/J umożliwiają stosowanie wielu języków i systemów programowania takich jak Basic, Logo, Pascal, Fortran, C, Forth, makroasemblery mikroprocesorów Intel 8080, 8085 i Z80. Można też korzystać z bogatego oprogramowania narzędziowego takiego jak edytory tekstowe, programy uruchomieniowe, systemy zarządzania danymi itp.

Warto zaznaczyć, że w mikrokomputerze ELWRO 800 Junior przyjęto jednolity format zapisu na dyskietkach dla oprogramowania systemowego rezydującego, zgodnego z oprogramowaniem mikrokomputera ZX Spectrum, oraz dla oprogramowania systemowego dyskowego - zgodnego z systemem operacyjnym CP/M. Ułatwia to przechodzenie z jednego oprogramowania na drugie oraz umożliwia przenoszenie oprogramowania na profesjonalny mikrokomputer ELWRO 800 pracujący pod kontrolą systemów operacyjnych CP08 (zgodny z CP/M), CP16 (zgodny z CP/M-86) oraz MP16 (zgodny z MP/M-86).

Warto podkreślić różnice miedzy systemami operacyjnymi CP/M oraz CP/ J. System CP/M jest systemem dyskowym, przeznaczonym do zarządzania pojedynczym mikrokomputerem wraz z jego urządzeniami zewnętrznymi. System CP/ J natomiast, zachowując pełną zgodność z systemem CP/M od strony użytkowej, jest rozproszonym systemem dyskowo-sieciowym. Dzięki takiej strukturze systemu, użytkownik mikrokomputera ELWRO 800 Junior pracującego w sieci JUNET może komunikować się z innymi mikrokomputerami dolączonymi do tej sieci oraz korzystać z ich drukarek i stacji dysków. Oczywiście system operacyjny CP/J moze być również stosowany na jednym, pracującym autonomicznie mikrokomputerze ELWRO 800 Junior. Mówimy wówczas o autonomicznym trybie pracy tego mikrokomputera, w przeciwienstwie do pracy w trybie sieciowym.

5. LITERATURA

Wojciech Cellary, Jarogniew Rykowski
Podręcznik użytkownika mikrokomputera ELWRO 800 Junior. System operacyjny CP/J
Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1988

Podstawowa instrukcja eksploatacji komputera. Książka zawiera opis dyskowo-sieciowego systemu operacyjnego CP/J, stanowiącego podstawowy element oprogramowania mikrokomputera Elwro 800 Junior.

W książce w przystępny i przejrzysty sposób opisano budowę mikrokomputera Elwro 800 Junior, jego obsługę i zasady pracy pod kontrolą systemu CP/J, omówiono zlecenia rezydentne i nierezydentne oraz funkcje sieciowe tego systemu. Ponadto, dla bardziej zaawansowanych czytelników, omówiono strukturę systemu CP/J.

Jan Bielecki
Turbo Pascal
Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1988

W książce przedstawiono jeden z współczesnych języków programowania - Turbo Pascal i jego implementację dla komputera Elwro 800 Junior. Opis języka wzbogacono licznymi przykładami ilustrującymi poszczególne konstrukcje językowe.

Stanisław Waligórski
Programowanie w języku Logo
Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1990

Książka stanowi wprowadzenie do programowania w języku Logo. Za podstawe opisu przyjęto polskie Logo dla mikrokomputera Elwro 800 Junior, ale użyty zasób pojęć jest tak dobrany, że z książki mogą korzystać użytkownicy dowolnych komputerów.

W książce stopniowo opisuje się konstrukcje języka - od zupełnie elementarnych procedur rysowania i ścierania kresek do bardziej skomplikowanych mechanizmów, jak przetwarzanie list i rekurencja. Zwraca sie przy tym uwagę na praktyczne opanowanie i zastosowanie poznanych mechanizmów do rozwiązywania różnych problemów.

Instrukcja obsługi rezydentnego interpretera języka BASIC
Zakłady Elektroniczne "Elwro", Wrocław, maj 1987

Broszurka stanowi opis poleceń, o które rozszerzono wbudowany w ROM interpreter jezyka Basic ZX Spectrum. Oprócz tego opisano działanie klawiatury Elwro 800 Junior w trybie "Spectrum", współpracę komputera z pamięciami zewnetrznymi oraz drukarką, oraz korzystanie z lokalnej sieci komputerowej Junet.

CP/J. Basic - opis języka
Zakłady Elektroniczne "Elwro", Wrocław, maj 1987

Książka zawiera opis języka programowania BASIC i interpretera języka BASIC w systemie CP/J. Przeznaczony jest dla użytkowników i programistów pracujących na mikrokomputerach Elwro 800 Junior wyposażonych w system operacyjny CP/J.

CP/J. Turbo Pascal - Pakiet graficzny GRAFIKA
Zakłady Elektroniczne "Elwro", Wrocław, listopad/grudzień 1987

Książka zawiera opis pakietu graficznego GRAFIKA, który stanowi rozszerzenie implementacji języka Turbo Pascal dla mikrokomputera Elwro 800 Junior (wyposarzonego w system operacyjny CP/J) o zbiór procedur i funkcji graficznych.

CP/J. Makroasemblery M80, MAC i programy pomocnicze
Zakłady Elektroniczne "Elwro", Wrocław, styczeń 1988

Niniejszy podręcznik zawiera opis zastosowań i opis dyrektyw makroasemblerów M80 i MAC, tworzących przesuwalne kody wynikowe dla mikrokomputera Elwro 800 Junior oraz wykaz instrukcji języka wewnętrznego mikroprocesorów. Wszystkie programy, których opisy znajdują się w książce pracują pod kontrolą systemu operacyjnego CP/J.

6. EMULACJA

Wbrew pozorom, Elwro 800 Junior doczekał się nawet swojego emulatora. Niestety, nie dane mi było spotkać się z tym programem - o jego istnieniu infojmuje jedynie wzmianka w Spectrum FAQ, w rozdziale poswięconym emulatorom:

1. Elwro 800-3 Jr v1.0 (Piotr Schmidt & Piotr Wolter) 

   a) Emulates an Elwro - not 100% compatible with ZX Spectrum (the real 
      Elwro had problems with JetPac while other games were ok [problemy te
      były spowodowane błędem w kodzie programu, a nie niezgodnoscią 
      z Spectrum - przyp. Pow.] )- with two disk drives accessed via *       
      commands (e.g. SAVE * "file") with capacity of about 700kB. These
      are physically files. 
   b) Loads files from disk. Snapshots/tape files? 
   c) Saves files to disk. Snapshots/tape files? 
   d) Real tape support? 
   e) Requires Hercules, CGA or EGA. 
   f) Speed? 
   g) Commercial only. 
   h) Capable of running CP/M. Changeable interrupt frequency (45, 50, 
      65, 70 Hz). Comes with utility to read the real Elwro Junior disks 
      on PC. 
   i) Bad points? 
   j) All system messages are in Polish. 
   k) Available from? 

Najbardziej interesująca jest informacja o programie narzędziowym pozwalającym odczytywać orginalne dyskietki Elwro 800 Junior w pecetowym napędzie 5 1/4 " (punkt h). Wiązało by się to z bardzo prostą emulacją Elwro na popularnym emulatorze Spectrum - X128. W innym wypadku programy z Elwro (nie pracujące pod CP/J) trzeba mozolnie przegrywać torem fonii. Emulacja programów pracujących pod CP/J jest pod X128 niemożliwa.

Dyskietki te można odczytać przy użyciu pakietu 22DISK. Możliwa jest także emulacja operacji dyskowych pod systemem ZXVGS, na przykład na emulatorze Warajevo 2.51. (Yarek)

--- koniec pliku ---